|
home agenda en tips redactie uitgeverij links (over) literatuur: literatuur recensies tweedehands boeken (over) veganisme: veganisme FAQ recepten uit het nieuws achtergronden bij uit het nieuws schoenen weblogs: balthasarsblog haasblog mirjamsblog mopperblog nielsblog mirjamsschrijfsels: artikelen columns recensies boek andermensschrijfsels: joop boer andere projecten van (medewerkers van) De Zeepkist : www.nielsdebeer.nl www.voedselencyclopedie.nl www.leefbarewereld.nl |
achtergronden bij de rubriek 'uit het nieuws'Biologische voeding Wat heeft de keuze voor biologische voeding met veganisme te maken. Op het eerste gezicht misschien niets. Ook in de biologische landbouw worden dieren gehouden en gedood. Maar de manier waarop groente, fruit en andere plantaardige voedingsmiddelen geproduceerd worden is wel diervriendelijker dan die in de gangbare landbouw. Er worden geen, of veel minder, bestrijdingsmiddelen gebruikt. Deze middelen zorgen voor de dood van insecten en andere beestjes. Via het eten van deze beestjes krijgen veel grotere dieren ook giffen binnen. Vogels, muizen, en andere. Het gif verspreid zich zo door de voedselketen. Bovendien zorgt dit gif voor vervuiling van (grond)water, lucht en aarde. Hier heeft niet alleen de mens last van maar alle levende organismen. Biologische landbouw doet niet aan grootschalige monoculturen maar aan wisselteelt en het bij elkaar plaatsen van gewassen die elkaar versterken. Op deze manier raakt de bodem niet uitgeput en zijn dus de gewassen die eraf komen gezonder voor mensen. Maar doordat de grond gezonder blijft kunnen ook veel dieren hier overleven. De grond blijft ook beter door het gebruik van compost in plaats van kunstmest. Kunstmest verrijkt de grond eenzijdig en verstoort op deze manier het natuurlijk evenwicht en het zelfreinigende en voedende vermogen. Helaas is de biologische landbouw geen veganistische landbouw. Er wordt naast compost, ook gebruik gemaakt van mest, uit de biologische veeteelt weliswaar, maar toch. Op deze manieren blijft er gebruik gemaakt worden van dieren. Dit is echter niet nodig, het is mogelijk op een plantaardige manier voedsel te kweken. Met wisselteelt, compost en groenbemesters. Dit gebeurt helaas in Nederland nog op een zeer kleine schaal. Deze groente zijn niet of nauwelijks aan te komen voor de consument. Een manier is om (een deel van) je eten zelf te verbouwen. terug Dierziekten Massale uitbraken van dierziekten (gekke koeienziekte, varkenspest, vogelgriep, blauwtong, mond- en klauwzeer etc.) worden bevorderd door het opeenstapelen van dieren. Deze dieren zijn bedoeld om te gebruiken of op te eten (vlees, vis, kip, honden, katten etc.) of om producten te leveren die de mens gebruikt (leer, wol, zijde, etc.) of eet (zuivel, ei, honing). Veganisten gebruiken geen dierlijke producten dus het houden van dieren is niet nodig. De angst dat bv vogelgriep overslaat op mensen kan zo vrijwel verdwijnen. Dit overgaan van dierziekten op mensen gebeurt vrijwel altijd (en alleen) bij een intensief contact tussen mens en dier. terug Huisdieren De meeste veganisten zijn tegen het houden van huisdieren. Argumenten daarvoor zijn onder andere: - Veel dieren eten vlees, voor dat huisdier moeten dan andere dieren geslacht worden. - De dieren zitten gevangen, in een kooitje, een ren, een kom, een hok of gewoon in huis. - In vakanties worden huisdieren nogal eens aan hun lot overgelaten. - Als ze niet doen wat het'baasje' wil worden ze gedwongen. Met lieve woordjes, maar soms ook met schoppen, slaan en schreeuwen. - Maar vooral kunnen ze niet doen wat ze zelf willen. Ze zijn afhankelijk van mensen voor hun voedsel, om naar buiten mogen, om met andere dieren om te gaan, om jongen te krijgen en andere behoeften. terug Klimaatverandering 
(foto: Gletsjers in Glacier National Park in Montana smelten weg door het versterkte broeikaseffect.(Foto SHNS))De uitstoot van gassen door vee draagt in grote mate bij aan het opwarmen van de aarde. Runderen laten heel veel scheten, waarschijnlijk door het voer dat ze krijgen. Deze gassen en al de mest die vooral runderen, maar ook andere dieren produceren, bevatten methaangas. Dit is een broeikasgas. Mest bevat ook ammoniak, dit is een belangrijk element van zure regen. De dier-industrie maakt ook heel veel gebruik van transport. Voer, vee, vlees, halffabricaten en andere onderdelen van dierlijk voedsel worden wereldwijd versleept. Dit gaat gepaard met een enorme verspilling van grondstoffen. De verbranding hiervan door auto's, vrachtwagens, schepen en (vooral) vliegtuigen is ook een belangrijke factor voor de opwarming van de aarde. terug Melk Om melk te geven moet een koe, of elk ander zoogdier, eerst zwanger worden en een jong krijgen. Als mensen die melk willen hebben wordt het jong weggehaald, meestal geslacht. Soms mag het blijven leven, om zelf vlees- of melkkoe te worden, dan krijgt het melkvervanger. Dit bestaat uit gedroogde taptemelk, gedroogde wei, zetmeel, vetten en suiker. Verder nog schimmelwerende middelen, vitaminen en antibiotica. Dit mengsel bevat heel veel vet om het kalfje (het gaat hier vooral om kalfjes) snel vet te mesten. Het bevat geen ijzer zodat het vlees mooi blank blijft. Bloedarmoede! terug Mishandeling Het vervoer, de verkoop, de fok, de slacht en alle andere handelingen die nodig zijn bij de productie van dieren en dierlijke producten gaat niet altijd even zachtzinnig. Dieren die te ziek zijn om op hun poten te staan worden bv geslagen, met stroomstoten bewerkt of aan de staart voortgetrokken. Soms worden de verzwakte dieren op de stapel dode beesten gegooid, waar ze dan vanzelf sterven. Dit soort dingen gebeuren bv op veemarkten. Voor foto's van misstanden in Utrecht en Leeuwarden zie lawandroar. Andere dieren worden verwaarloosd, krijgen te weinig eten of drinken, of hebben geen mogelijkheden te schuilen voor regen, wind en zon. terug Ontbossing Er wordt geschat dat het aandeel van de veeteelt in de verdwijning van het tropisch regenwoud 80% is. Het kappen van tropisch regenwoud is veruit de belangrijkste oorzaak van het uitsterven van plant- en diersoorten. Vooral het verdwijnen van het Amazonewoud is de laatste jaren in de actualiteit gekomen met geregelde acties van Greenpeace en verscheidene andere milieuorganisaties. Ontbossing kan nog meer verstrekkende negatieve gevolgen hebben, hele ecosystemen kunnen uitgeroeid worden en het zorgt voor erosie. Ook zou het verdwijnen van bossen klimaatveranderingen veroorzaken. In het Amazone-gebied is het ook de natuurlijke habitat van verschillende indianenstammen. Ontbossing kan ook leiden tot overstromingen. De wortels van de bomen die voorheen het regenwater vasthielden doen dat na ontbossing niet meer. Hierdoor zal het water direct naar de rivier stromen. Als er veel regen valt kan de rivier dat niet meer aan en zal de rivier stroomafwaarts overstromen. Door het verdwijnen van bomen wordt ook de vruchtbare grond weggespoeld als het hard geregend heeft. De grond wordt namelijk niet meer bij elkaar gehouden door de wortels van de bomen. terug Overgewicht Overgewicht (vetzucht) wordt onder andere veroorzaakt door het eten van dierlijke vetten. terug Ruimte Er wordt geschat dat het aandeel van de veeteelt in de verdwijning van het tropisch regenwoud 80% is. Het kappen van tropisch regenwoud is veruit de belangrijkste oorzaak van het uitsterven van plant- en diersoorten. Van dezelfde oppervlakte landbouwgrond waarvan 1 persoon met een 'standaard-dieet' (met vlees) kan worden gevoed, kunnen 3-7 vegetariërs of 12-20 veganisten leven. (bron: lekkerplantaardig.net) terug Verdrijving Veeteelt kost ontzettend veel ruimte. Dit kost ook andere dieren hun leefgebied. Of omdat er letterlijk geen ruimte meer is of bv. omdat er bossen gekapt worden voor veevoerteelt. Dieren (en mensen en planten) moeten wijken, hebben geen of weinig rechten en geld. Ze sterven uit of worden gedwongen te migreren. Soms worden ze vermoord omdat ze in de weg zitten. Of omdat ze de oogst opeten. terug Visserij De visserij gaat natuurlijk altijd gepaard met het doden van dieren. Daar is zij voor bedoeld. Er gaan echter nog veel meer dieren dood dan alleen diegene waarop gejaagd wordt. Er is veel bijvangst van bv dolfijnen en haaien. Deze worden vaak gewond of dood weer overboord gezet. Visserij leidt tot het leegvissen van de zeeën, het uitsterven van bepaalde soorten. Door het slepen van netten over de zeebodem wordt deze omgewoeld, waardoor het bodemleven door elkaar gegooid wordt en er onder andere veel bodemvissen, zeezoogdieren en krabben sterven. In lange netten, soms wel dertig kilometer!, van dun nylon die in de oceaan hangen sterft alles wat er toevallig in blijft hangen. Dit zijn bv. behalve tonijnen en dolfijnen ook haaien, zeevogels, walvissen en zeehonden. Vissers doden en verdrijven ook andere dieren die zij beschuldigen van de afnemende visstand. Dit gebeurt bv. in Libanon met zeeschildpadden, die verjaagd en gedood worden met dynamiet. Ook de mensen die deze dieren beschermen worden onder vuur genomen. Ook de kweekvisserij gaat hier niet vrijuit. Voor elke kweekvis moeten gemiddeld drie wilde vissen gevangen worden. Veganisten eten geen vis of visproducten, dus alles dat in de zeeën, oceanen en andere wateren leeft kan met rust gelaten worden. terug Voeding Veganisten eten geen dierlijke voeding. Dus niet alleen geen vlees (hieronder valt al het dierlijke vlees dus ook vis, insecten, honden en katten, garnalen, kip), maar zij eten ook geen producten die afkomstig zijn van dieren zoals zuivel, eieren, honing, kaviaar, gelatine, melkeiwit (lactose), weipoeder, kamelenmelk, paardenmelk, stierenballen, walvisburgers, ganzenlever en ander spul wat gegeten wordt door mensen ergens op de wereld. Veganisten maken dus geen onderscheid tussen verschillende dieren in tegenstelling tot bv. mensen die (zeggen) geen vlees (te) eten maar wel vis, of mensen die geen koeien, varkens, konijnen, paarden eten uit een bepaalde overtuiging of uit medelijden. Het niet eten van bv paarden vanwege hun zogenaamde edele status is een vorm van specicisme, het onderscheid maken tussen soorten. Het ene beest hoger achten en daarom anders behandelen dan het andere. Veganisten eten wel, onder andere, granen, groenten, noten, zaden, fruit en peulvruchten. En alles wat daarvan gemaakt kan worden. Zoals brood, pizza (zonder kaas), pannekoeken, taart en koekjes, falaffel, sojamelk en vele andere producten. terug Water Mondiaal wordt 80% van het water in de landbouw gebruikt. Het overgrote deel hiervan voor de veeteelt. De productie van vlees en andere dierlijke voedingsmiddelen kost veel meer water dan de productie van plantaardige voedingsmiddelen. Een kilo rundvlees kost 100.000 liter water. Een kilo kippenvlees kost 3.500 liter water. Een kilo sojabonen kost 2.000 liter water. Een kilo rijst kost 2.000 liter water. Een kilo tarwe kost 900 liter water. Een kilo aardappelen kost 500 liter water. Eén portie rundvlees staat gelijk aan de dagelijkse waterbehoefte van 548 mensen. Met het water dat verspild wordt met alleen de Nederlandse rundvleesconsumptie kan een derde van de wereldbevolking een jaar lang in zijn drinkwaterbehoefte voorzien! terug Wereldvoedselprobleem Er lijden heel veel mensen honger in de wereld. Dit heeft ongetwijfeld te maken met ingewikkelde economische wetten en structuren. Het heeft ook te maken met een oneerlijke verdeling van voedsel, land en geld. En het heeft heel veel te maken met de productie van dierlijk voedsel. Hiervoor is namelijk veel land nodig. De landen die het meeste dierlijk producten eten zijn over het algemeen niet de landen waar het veevoer voor al deze beesten groeit. Dat gebeurt in armere landen. Landen waar eerst bos (tropisch regenwoud) was. Dit bos wordt op grote schaal gekapt. De mensen die hier wonen moeten verdwijnen. (Zie ook Verdrijving.) Als de mensen hier blijven hebben ze steeds minder ruimte om eten voor zichzelf te vinden of te verbouwen. Het voedsel dat gebruikt wordt als veevoer (granen, maïs, soja) kan heel goed dienen als voedsel voor mensen. Landbouwdieren alleen in de V.S. eten net zoveel graan en soja als waar eenderde van de wereldbevolking van zou kunnen leven. De productie van dierlijk voedsel kost veel meer land dan dat van plantaardig voedsel. Het wereldvoedselprobleem is helemaal geen kwestie van te weinig voedsel, het is alleen een kwestie van verkeerde verdeling, verspilling en van geld- en machtzucht. terug Woestijnvorming 
Grazend vee is, in combinatie met droogte, een belangrijke veroorzaker van woestijnvorming. Zie ook: klimaatverandering
terug naar boven |
Wil je (vrijwel) alles weten over veganisme? |